Մեքքայի դաշնագրի երկընտրանքը. Թուրքիայի և Պակիստանի դիրքորոշումը Եմենի ճգնաժամի հարցում

ԱՌՎԱԿ կենտրոնի մեկնաբանությունը, 17.10.2026 թ.^[1]

1. Մեքքայի պայմանագրի ակտիվացումը և դաշնակիցների արձագանքները

Մեքքայի դաշինքի երկրների ռազմավարական քաղաքական և պաշտպանական կոմիտեի արտակարգ նիստի ընթացքում, որը տեղի է ունեցել 05.10.2026 թ. Էր Ռիադում, Թուրքիան և Պակիստանը հայտարարեցին համատեղ որոշման մասին՝ «ռազմական օգնություն տրամադրել Սաուդյան Արաբիային և իրենց զորակազմն արագորեն տեղակայել Թագավորության տարածքում»: Այս որոշումը նշանավորեց 07.08.2026 թ. համաձայնագրի իրականացման մեխանիզմի փաստացի գործարկումը, համաձայն որի՝ պայմանագրի մասնակիցներից որևէ մեկի դեմ ագրեսիայի գործողությունը գնահատվում է որպես հարձակում ամբողջ դաշինքի վրա:

Թուրքիայի և Պակիստանի ներկայացուցիչներն ընդգծել են, որ աջակցությունը ենթադրում է «համակարգված ռազմական ուժերի և պաշարների՚ տեղափոխում Սաուդյան Արաբիա: Անկարայում հայտարարել են փոքր և միջին հեռահարության ՀՕՊ համակարգեր, ԱԹՍ տեխնոլոգիաներ և ՌԷՊ համակարգեր տրամադրելու պատրաստակամության մասին: Ընդ որում, թուրքական կողմը նշել է, որ զորքերի ուղղակի տեղակայումը հնարավոր է միայն խորհրդարանի կողմից համաձայնագրի վավերացումից հետո, որտեղ փաստաթուղթը կհայտնվի մոտ ժամանակներս: Բացի այդ, Էր Ռիադում կայացած հանդիպման մասնակիցները հաստատել են Մեքքայի պաշտպանական միության առաջին գլխավոր քարտուղարի թեկնածությունը 3 տարի ժամկետով: Դա պաշտոնաթող գեներալ-լեյտենանտ Նաուման Մահմուդն է (Պակիստան), որին հանձնարարված է դաշնակից ռազմական ջանքերի համակարգումը Եմենի հութիներին հակազդելու ուղղությամբ։

Դրանով իսկ թուրքական և պակիստանյան կողմերն արձագանքել են Մեքքայի պայմանագրի դրույթներին համապատասխան ռազմական աջակցություն ցուցաբերելու վերաբերյալ Սաուդյան Արաբիայի իշխանությունների պաշտոնական կոչին: ԱՌՎԱԿ-ը 28.09.2026 թ. վերլուծական նյութում մանրամասն դիտարկել է Իսլամաբադի և Անկարայի խիստ զուսպ դիրքորոշումը, որոնք փորձել են հեռու մնալ Եմենի շուրջ ճգնաժամից և խուսափել Էր Ռիադի կողմից Արաբական թերակղզում ռազմական գործողությունների մեջ ներքաշվելուց։ Թուրքական ղեկավարությունն իր զսպվածությունը հիմնավորում էր Մեքքայի դաշնագրի հաստատությունների չհասունացվածությամբ և փոխգործակցության հաստատված գործնական սխեմաների բացակայությամբ։ Իր հերթին, Իսլամաբադը նպաստեց Աֆղանստանի հետ սահմանամերձ գոտում լարվածության աճին՝ փորձելով չմիջամտելու իր դիրքորոշումը հիմնավորել սեփական սահմանների անվտանգության ապահովման առաջնահերթությամբ։ Սրանից զատ, երկու կողմերն էլ ընդգծում էին, որ Էր Ռիադից պաշտոնական դիմում չի ստացվել դաշնագրի պաշտպանական դրույթների գործարկման վերաբերյալ։ Նման պայմաններում Սաուդյան Արաբիայի գործընկերները պատրաստակամություն էին հայտնում ցուցաբերել միայն սահմանափակ աջակցություն՝ հիմնվելով նախկինում ստորագրված երկկողմ համագործակցության պայմանագրերի, այլ ոչ թե Մեքքայի բազմակողմ համաձայնագրի վրա։

ԱՌՎԱԿ կենտրոնի գնահատմամբ, Էր Ռիադի գործընկերների արտահայտված զսպվածությունը լրացուցիչ պայմանավորված է Իսլամաբադի և Անկարայի շուրջ աշխարհաքաղաքական ոչ բարենպաստ համապատկերով, ինչպես նաև «Անսար Ալլահ» խմբավորման՝ Պակիստանի և Թուրքիայի դեմ անզիջում պատերազմ սանձազերծելու պատրաստակամության մասին ուղղակի նախազգուշացումներով:

 Մեքքայի 07.08.2026 թ. համաձայնագրի ստորագրումն ընթացավ Եմենի ճգնաժամի շուրջ լարվածության աստիճանական աճի պայմաններում։ Իրավիճակի սրումը հետևեց հուլիս ամսին Թեհրանից վերադարձող հութիների պատվիրակության ուղղությամբ հասցված հրթիռային հարվածին, ինչն էլ «Անսար Ալլահ»-ի ղեկավարությանը դրդեց Էր Ռիադին պաշտոնապես պատերազմ հայտարարել։ Այդուհանդերձ, սուննիական եռակողմ դաշինքի ձևավորման պահին Արաբական թերակղզում ճգնաժամը դեռևս չէր հասել իր գագաթնակետին։ Ապստամբների ռազմական ակտիվությունը սահմանափակվում էր սաուդամետ կառավարական զորքերի դիրքերին հասցվող թիրախային հարվածներով և Թագավորության հարավարևմտյան սահմաններին մշտական սպառնալիքի պահպանմամբ՝ դեռևս չվերածվելով լայնածավալ ռազմական արշավի։ Անկարան և Իսլամաբադը, ըստ ամենայնի, ենթադրում էին, որ ունեն բավարար ժամանակային պաշար՝ դաշինքի կառուցվածքի հաստատութենական ձևավորման և հավաքական անվտանգության գործնական մեխանիզմների մշակման համար։ Սակայն արդեն 2026 թ. սեպտեմբերի առաջին կեսին «Անսար Ալլահ»-ի ստորաբաժանումները դիմեցին անսպասելի ու արագընթաց հարձակման Կարմիր ծովի ափամերձ գոտում, Ադենի ծոցում և լեռնային շրջաններում՝ մոտենալով Ադենի մատույցներին, որտեղ տեղակայված էր երկրի պաշտոնական ղեկավարությունը։ Ցամաքային գործողություններին զուգահեռ՝ հութիները իրականացրին բալիստիկ հրթիռների և ԱԹՍ-ների զանգվածային հարվածներ սաուդյան առանցքային ռազմական օբյեկտների ու կրիտիկական ենթակառուցվածքների ուղղությամբ։ Այս կտրուկ զարգացումներն անակնկալի բերեցին եռակողմ դաշնագրի մասնակիցներին՝ ի ցույց դնելով նրանց անպատրաստությունը օպերատիվ ռազմական արձագանքման և ծագած սպառնալիքները չեզոքացնելու հարցում։

Ակնհայտ է, որ Թագավորությանը հապճեպ աջակցելու համար Իսլամաբադն ու Անկարան օբյեկտիվորեն չունեին անհրաժեշտ օպերատիվ-տեխնիկական հնարավորություններ և բավարար ներուժ։ Միևնույն ժամանակ, Սաուդյան Արաբիայի գործընկերները զգուշանում էին Արաբական թերակղզում իրավիճակի սրումից՝ այն դիտարկելով որպես հնարավոր «աշխարհաքաղաքական ծուղակ»։ Նման ծուղակը նպատակ ուներ կամ խարխլել սուննիական դաշինքի հեղինակությունը՝ ռազմական աջակցությունից հրաժարվելու պարագայում, կամ էլ ուղղակի միջամտության դեպքում դաշնակիցներին ներքաշել անորոշ հեռանկարներով սպառիչ դիմակայության մեջ։

Անկարայի և Իսլամաբադի մտահոգություններն էլ ավելի խորացան Վաշինգտոնի դիրքորոշման պատճառով։ ՍԱԹ-ի արտատարածաշրջանային հիմնական հովանավոր հանդիսացող ԱՄՆ-ն ձեռնպահ մնաց Թագավորության ու Ադենի վարչակազմի կողմից ուղղակի ուժային միջամտությունից՝ դա հիմնավորելով իրանական ուղղությամբ ռեսուրսների կենտրոնացման առաջնահերթությամբ։ Վաշինգտոնը սահմանափակվեց միայն բացառիկ դեպքերում սաուդյան ստորաբաժանումներին հետախուզական տվյալներով ու թիրախային ավիահարվածներով աջակցելու հավաստիացումներով։

Այս իրավիճակը լուրջ տագնապ առաջացրեց Թուրքիայում և Պակիստանում, որոնք «Անսար Ալլահ»-ի դեմ մենակ մնալու իրական վտանգ տեսան։ Հութիների ջոկատները 2015 թ. ի վեր բազմիցս ապացուցել են արաբական ու արևմտյան տերությունների բազմազգ կոալիցիաների ինտերվենցիաներն արդյունավետորեն հետ մղելու իրենց ունակությունը։ Լրացուցիչ ծանրակշիռ գործոն դարձան հութիների ղեկավարության ուղղակի սպառնալիքները. Արաբական արշավին Անկարայի և Իսլամաբադի լայնածավալ մասնակցության դեպքում նրանք նախազգուշացրին ռազմական գործողությունները տեղափոխել Թուրքիայի ու Պակիստանի տարածք, ինչպես նաև նրանց համար առանցքային տարածաշրջանային շահերի գոտիներ։

Գնահատելով այս գործոնների համախումբը՝ Մեքքայի դաշնագրով Էր Ռիադի գործընկերները որոշեցին խուսափել կտրուկ քայլերից և ձգտեցին «սեփական դեմքը պահպանելով» հեռու մնալ էսկալացիայից։ Ըստ մի շարք վերլուծաբանների՝ հենց թուրքական և պակիստանյան կողմերի նախաձեռնությամբ է դիմում հղվել թագաժառանգ Մուհամեդ իբն Սալմանին՝ խնդրելով Մեքքայի պայմանագրի շրջանակներում ռազմական աջակցության պաշտոնական հարցում չուղարկել, ինչի փոխարեն հանձն են առել Թագավորությանը տրամադրել ոչ հրապարակային աջակցություն։

2. Իսրայելական գործոնը և աշխարհաքաղաքական ընտրությունը

Անկարայի և Իսլամաբադի որդեգրած զգուշավոր վարքագիծն, ի վերջո, չեզոքացվեց Իսրայելի անմիջական միջամտության հետևանքով: Կառավարական աղբյուրների փոխանցմամբ՝ սեպտեմբերի 13-ին վարչապետ Բ. Նեթանյահուն հանդես եկավ Էր Ռիադին ռազմական աջակցություն տրամադրելու նախաձեռնությամբ՝ թագաժառանգ Մուհամեդ իբն Սալմանի առջև դնելով հստակ պայման. Թել Ավիվին ուղղված դիմումը պետք է լինի բացարձակապես հրապարակային:

Իսրայելական լրատվամիջոցների տվյալներով՝ դեռևս սեպտեմբերի 11-ին, երբ ապստամբները գրավեցին Մոհա նավահանգիստը և իրենց վերահսկողությունը հաստատեցին Բաբ-Էլ-Մանդեբի նեղուցի նկատմամբ, սաուդյան կողմը CENTCOM-ի (ԱՄՆ ԶՈՒ կենտրոնական հրամանատարություն) գաղտնի կապուղիներով Իսրայելին տեղեկացրել էր հետախուզական տվյալների ու օպերատիվ աջակցության անհրաժեշտության մասին: Էր Ռիադի այս քայլը, ամենայն հավանականությամբ, Թուրքիայից և Պակիստանից ստացված այն ազդանշանների հետևանքն էր, որոնք մատնանշում էին սրացման ընթացիկ փուլում Մեքքայի պայմանագրի մեխանիզմների գործարկման անհնարինությունը:

Օգտվելով ընձեռված հնարավորությունից՝ Իսրայելի ղեկավարությունը հրաժարվեց ոչ հրապարակային աջակցությունից՝ նպատակ ունենալով խաթարել ՍԱԹ-ի ինտեգրումը սունիական դաշինքին և վարկաբեկել Մեքքայի դաշնագիրը: Իր հայտարարության մեջ Բ. Նեթանյահուն ընդգծեց իսրայելական բանակի պատրաստակամությունը՝ «Անսար Ալլահ» շարժման դեմ կիրառելու առկա ողջ զինանոցը, այդ թվում՝ հետախուզական տվյալների փոխանցումն ու ռազմական խորհրդատվությունը: Այդուհանդերձ, որպես պարտադիր նախապայման սահմանվեց Թագավորության կողմից պաշտոնական և բացահայտ օգնության խնդրանքի առկայությունը:

Իսրայելցի վերլուծաբանները տիրող իրավիճակը բնորոշում են որպես «ներկայություն խոստովանությամբ»: Թել Ավիվում իշխող շրջանակները աշխարհաքաղաքական պահը հաշվարկել են առավելագույն ճշգրտությամբ։ Թեև Եմենում ծավալվող իրադարձություններն անմիջականորեն չէին առնչվում Իսրայելին, Բաբ-Էլ-Մանդեբի նեղուցի արգելափակումը հութիների կողմից անմիջական վտանգ էր ներկայացնում պետության տնտեսական և ռազմավարական շահերին։ Դա ստիպեց հրեական ղեկավարությանը դիմել ինքնուրույն գործողությունների՝ Կարմիր ծովի ավազանում անվտանգությունն ու նավարկությունը վերականգնելու նպատակով։

Միևնույն ժամանակ, ստեղծված իրադրությունը Թել Ավիվի համար նպաստավոր հեռանկարներ բացեց Էր Ռիադի հետ համագործակցությունը կանոնակարգելու, ՍԱԹ-ի հետ նախկինում առկա շփումները վերակենդանացնելու և պաղեստինյան հարցում Իսրայելի տարածաշրջանային քաղաքականության հանդեպ սաուդյան կողմի բարեհաճ մոտեցումն ապահովելու համար։ Փորձագիտական գնահատականներով՝ արաբական առաջատար պետության հետ երկխոսության մեջ նկատվող «հալոցքը» կարող է էականորեն ամրապնդել գործող վարչապետի և նրա քաղաքական դաշինքի դիրքերը առաջիկա աշնանային խորհրդարանական ընտրարշավում։ «Մաարիվ» պարբերականի տվյալներով՝ իշխանական շրջանակներն ընդգծում են Բ. Նեթանյահուի ձգտումը՝ Սաուդյան Արաբիայի ղեկավարությանը հավաստելու, որ «Անսար Ալլահ»-ի դեմ պայքարում հենց Իսրայելն է Էր Ռիադի ամենաարդյունավետ դաշնակիցը։ Այս նպատակով իսրայելական կողմը շարունակաբար ջանքեր է գործադրում ՍԱԹ-ին ռազմական համագործակցության պայմանագիր պարտադրելու ուղղությամբ՝ լիովին գիտակցելով, որ «նման համաձայնագիրը ճանապարհ է բացում ընտրություններում հաղթանակի համար»։

Այդուհանդերձ, Թել Ավիվի և Բ. Նեթանյահուի վարչակազմի համար հիշյալ համաձայնագրից ստացվելիք գլխավոր աշխարհաքաղաքական դիվիդենտը կլինի Մեքքայի դաշնագրի հեղինակազրկումն ու եռակողմ սուննիական առանցքի վարկաբեկումը։

Միևնույն ժամանակ, Թել Ավիվի և Բ. Նեթանյահուի վարչակազմի համար տվյալ համաձայնագրից ստացվող գլխավոր ռազմավարական օգուտը կլինի Մեքքայի դաշնագրի հեղինակազրկումն ու սուննիական եռյակի վարկաբեկումը: Եթե Սաուդյան Արաբիան հավանական գործարքի շրջանակում պաշտոնապես դիմեր Իսրայելին ռազմական աջակցության համար, դա էական հարված կհասցներ «սուննի ՆԱՏՕ»-ի հայեցակարգին: Նման քայլը լուրջ վնաս կհասցներ Թուրքիայի և Պակիստանի վարկանիշին՝ պետությունների, որոնց հարաբերությունները Թել Ավիվի հետ հետևողականորեն ընթանում են դեպի ուղղակի հակասություններ:

Ըստ էության, հենց իսրայելական առաջարկի հրապարակայնության պահանջն է դարձել այն վճռորոշ կատալիզատորը, որը ստիպել է Անկարային և Իսլամաբադին անցնել գործնական քայլերի՝ ապացուցելու համար սուննիական եռյակի գործունակությունը Մեքքայի հռչակագրի շրջանակներից դուրս: Հայտնվելով Թել Ավիվի կոշտ պայմանների առջև՝ Սաուդյան Արաբիայի ղեկավարությունն իր դաշնակիցներին վերջնագրային ընտրության առջև է կանգնեցրել. կամ Թուրքիան ու Պակիստանն անհապաղ գործարկում են Մեքքայի պայմանագրի հավաքական անվտանգության գործնական մեխանիզմները, կամ Թագավորությունը ստիպված է ընդունել Իսրայելի պաշտոնական առաջարկը, ինչը փաստացի հարվածի տակ կդնի սուննիական դաշինքի կենսունակությունն ու ապագա աշխարհաքաղաքական հեռանկարները:

Իրադարձությունների ընթացքը հստակորեն վկայում է, որ ճկուն աշխարհաքաղաքական մանևրների միջոցով վտանգավոր «եմենյան ծուղակից» խուսափելու Անկարայի և Իսլամաբադի փորձերն անհաջողության մատնվեցին։ Եմենյան հակամարտությունը բարդ ու բազմաշերտ հիմնախնդիր է, և դաշինքի հիմնական դերակատարները լիովին հասկանում են, որ Արաբական թերակղզու դիմակայության մեջ լայնամասշտաբ ներգրավումը սպառնում է հսկայական ռազմատնտեսական կորուստներով և տարածաշրջանային ազդեցության հավասարակշռության խաթարմամբ։ Ուստի, թեև 05.10.2026 թ. Էր Ռիադում Մեքքայի դաշնագրի շրջանակներում հրապարակայնորեն հանձն առան պաշտպանել Սաուդյան Արաբիան, Թուրքիան ու Պակիստանը շարունակաբար կփորձեն վարել զգուշավոր քաղաքականություն։ Նրանք կձգտեն մշակել ՍԱԹ-ին աջակցության այնպիսի ձևաչափեր, որոնք թույլ կտան խուսափել «Անսար Ալլահ» շարժման հետ ուղղակի և լայնածավալ ռազմական բախման մեջ հայտնվելուց։

Այս իրավիճակում հատկանշական է Թուրքիայի արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանի 08.10.2026 թ. հայտարարությունը, որն արվեց Էր Ռիադի հանդիպումից երեք օր անց։ Դրանում հստակ արտահայտվեց Անկարայի անհոժարակամությունը՝ ներգրավվելու միջսահմանային հակամարտության մեջ։ Նախարարը շեշտեց, որ Մեքքայի դաշնագիրը «կրում է բացառապես պաշտպանողական բնույթ և չի նախատեսում Թուրքիայի ներգրավումը հարձակողական գործողություններում կամ ռազմական զորախմբերի ուղարկում Եմեն»։ Ըստ նրա՝ եռակողմ պաշտպանական համաձայնագիրը «հայեցակարգային առումով համահունչ է Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի 5-րդ հոդվածին» և կիրառվում է միայն դաշնակիցներին «արտաքին ագրեսիայից» պաշտպանելու համար։

Արձագանքելով այն թերահավատներին, որոնք կասկածի տակ են դնում «եռակի դաշինքի» արդյունավետությունը ձգձգվող ճգնաժամի և սաուդյան թիրախներին հութիների շարունակական հարվածների ֆոնին, Հ. Ֆիդանն ընդգծեց, որ պայմանագիրը չի մշակվել որպես ցամաքային ներխուժման հարձակողական գործիք։ Նա փաստեց, որ Թուրքիան չի պատրաստվում Եմենում զորքեր տեղակայել մարտական գործողությունների համար, իսկ Էր Ռիադին ցուցաբերվող աջակցությունն ուղղված է բացառապես ՍԱԹ ռազմավարական ենթակառուցվածքների պաշտպանությանն ու «բանակցային գործընթացի խրախուսմանը»։

 Թուրքիայի արտգործնախարարի նշված հայտարարություններն ակնհայտորեն նպատակ ունեն ընդգծելու Անկարայի ձգտումը՝ զերծ մնալ արաբական ճգնաժամին անմիջականորեն ներգրավվելուց և խուսափել ռազմական ճանապարհով շտապողական քայլեր ձեռնարկելուց: Այդուհանդերձ, դեռևս հստակ չէ, թե ում է առաջին հերթին հասցեագրված այդ ազդակը՝ Սաուդյան Արաբիայի ղեկավարությանը, թե՞ «Անսար Ալլահ»-ի առաջնորդներին: Միևնույն ժամանակ, առանցքային հարցադրում է առաջանում. արդյո՞ք թուրքական կողմն իսկապես պատրաստակամություն է հայտնում հետ քաշվելու, թե՞ նման հռետորաբանությունը դիտարկում է որպես մարտավարական քայլ՝ նպատակ ունենալով թուլացնել Եմենի ապստամբների զգոնությունը:

3. «Եմենի արշալույսը» գործողությունը և իրական իրավիճակը

Զուգահեռաբար, Եմենում ճգնաժամային իրավիճակը կտրուկ խորանում է: Մեքքայի դաշնագրի արտահերթ գագաթնաժողովից առաջ՝ 04.10.2026 թ., Էր Ռիադի աջակցությունը վայելող և Ադենում տեղակայված Նախագահական ղեկավար խորհրդի նախագահ Ռաշադ Մուհամմեդ Ալ-Ալիմին ազդարարեց ապստամբ ուժերի դեմ «Եմենի արշալույս» խորագրով լայնամասշտաբ ռազմական գործողության մեկնարկը: Արշավի առաջնային նպատակ է հռչակվել «օրինական իշխանության» վերահսկողության վերականգնումը երկրի ողջ տարածքում, այդ թվում՝ մայրաքաղաք Սանայում և «Անսար Ալլահ» շարժման ենթակայության տակ գտնվող մյուս շրջաններում:

Ըստ տարածաշրջանային աղբյուրների՝ ռազմարշավին մասնակցող անձնակազմի թիվը հասնում է առնվազն 100 հազարի։ Այդ ուժերը գործում են Սաուդյան Արաբիայի ռազմաօդային ուժերի և արաբական կոալիցիայի հովանու ներքո։ Միևնույն ժամանակ, անկախ դիտորդները հայտնում են, որ միջազգայնորեն ճանաչված իշխանությունների զորամիավորումներից զատ, ցամաքային ռազմական գործողություններում ընդգրկված են Սաուդյան Արաբիայի ու Պակիստանի կանոնավոր զորքերը, աֆղան մարտիկներ, ինչպես նաև, հավանաբար, սիրիացի վարձկաններ։

Չնայած դաշնակից ուժերին հաջողվել է հութիներին դուրս մղել Մոհա նավահանգստից, վերահսկողություն սահմանել Բաբ-Էլ-Մանդեբի նեղուցի Մայյուն կղզու վրա և գրավել մի շարք տեղային դիրքեր, ռազմական մասնագետներն արձանագրում են հարձակողական թափի նկատելի թուլացում: Հետևաբար, ռազմական գործողությունների թատերաբեմից ստացված հրատապ ամփոփագրերը դեռևս հիմք չեն տալիս պնդելու, թե առճակատման ընթացքում արձանագրվել է ռազմավարական բեկում: Միևնույն ժամանակ, «Անսար Ալլահ»-ի ջոկատները ցուցաբերում են բարձր տոկունություն ռազմավարական պաշտպանությունում՝ միաժամանակ մեծացնելով ԱԹՍ-ների և հրթիռային զենքի կիրառմամբ համակցված հարվածների ինտենսիվությունն ու ընդգրկումը Ադենի, ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի առանցքային շրջանների և մայրաքաղաքի ուղղությամբ: Զանգվածային կրակային թիրախում են հայտնվում տրանսպորտային և էներգետիկ կրիտիկական ենթակառուցվածքները՝ մայրուղիները, ուղեկամուրջները, վերարտադրող հզորությունները, նավթավերամշակման գործարանները, տեխնոլոգիական հանգույցները, Saudi Aramco ընկերության մայրուղիներն ու պահեստարանները, ինչպես նաև քաղաքացիական ավիացիայի օբյեկտները:

Մասնավորապես, հոկտեմբերի 5-12-ն ընկած ժամանակահատվածում Էր Ռիադի միջազգային օդանավակայանը ենթարկվել է համակցված հրթիռահրետանային հարձակումների չորս ալիքի, որոնք պատճառել են ծավալուն ավերածություններ և բազմաթիվ զոհեր: Վերլուծաբանները փաստում են, որ անգամ չափազանց խիտ ու տեխնոլոգիապես զարգացած էշելոնավորված ՀՕՊ համակարգ ունենալու պարագայում Սաուդյան Արաբիան ի վիճակի չէ ամբողջությամբ չեզոքացնել Եմենի ապստամբների կողմից իրականացվող պարբերական օդային հարձակումների սպառնալիքը:

Այսպիսով, ըստ փորձագիտական շրջանակների գնահատականների, կոալիցիոն խմբավորման սահմանափակ տեղային հաջողությունները բավարար չեն ընթացիկ ռազմարշավի ընթացքում ռազմավարական բեկում ապահովելու համար: «Անսար Ալլահ»-ի զինված ուժերը շարունակում են տիրապետել նշանակալի ռեսուրսների և պահպանել վերահսկողությունը երկրի մայրաքաղաք Սանայի նկատմամբ: Միևնույն ժամանակ, հակամարտության հետագա ընթացքը «անմիջականորեն պայմանավորված է գլոբալ դերակատարների և Մերձավոր Արևելքի հիմնական պետությունների աշխարհաքաղաքական մրցակցությամբ»:

Ակնհայտ է, որ ՍԱԹ-ի, Պակիստանի և Թուրքիայի միջև ստորագրված Հավաքական անվտանգության պայմանագիրը բախվեց լուրջ փորձության իր պաշտոնական ձևակերպումից անմիջապես հետո: Դաշնակից երկրների մայրաքաղաքներում, ըստ ամենայնի, քաջ գիտակցում են, որ սեպտեմբերին ապստամբների մարտական ակտիվության կտրուկ աճը, որն ուղղված էր Արաբական թերակղզում և Կարմիր ծովի ավազանում իրադրության ապակայունացմանը, պատահական դրվագ չէր կամ սոսկ «Անսար Ալլահ»-ի հրամանատարության ինքնուրույն նախաձեռնությունը: Անգամ եթե Եմենում առճակատման նոր ալիքը Թեհրանի և նրա շիա դաշնակիցների համատեղ խորհրդակցությունների արդյունք էր, ապա սուննիական դաշինքի հզորացմամբ չշահագրգռված գլոբալ դերակատարներն ու տարածաշրջանային ազդեցիկ պետությունները կարող են օգտվել ստեղծված ճգնաժամից: Նրանց նպատակը կարող է լինել ինչպես Մեքքայի դաշնագրի վարկանիշի խաթարումը, այնպես էլ դաշնակիցների բանակներին «Անսար Ալլահ»-ի դեմ ձգձգվող ու անհեռանկար հակամարտության մեջ ներքաշումը, քանի որ այդ շարժումն արդեն երկու տասնամյակ հաջողությամբ դիմակայում է միջազգային տարբեր կոալիցիաների հարվածներին:

[1] Նյութի բնօրինակը (ռուս.) հրապարակվել է մեր կայքէջում 15.10.2026 թ.: